Coğrafi Durum

Tunceli, güneyinde Elazığ, doğusunda Bingöl, kuzeyinde Erzincan ve kuzeydoğusunda Erzurum illeri ile çevrilidir. Yüzölçümü 7.774 km² olan Tunceli, deniz seviyesinden 914 m yüksekliktedir. Tümüyle Yukarı Fırat Havzası içinde kalan İl, doğal sınırlarla kuşatılmış yüksek bir bölgedir. Doğu Toros Dağları’nın uzantıları doğu-batı yönünde uzanarak ilin kuzeybatısını, kuzeyini ve kuzeydoğusunu neredeyse bütünüyle kaplar. Tunceli, bu dağların aşılması güç sıralar oluşturmasından dolayı, Türkiye'nin doğu ucunda Iğdır Ovasından başlayıp Erzincan Ovasına kadar uzanan verimli çöküntü alanıyla bütünleşememiştir. Bu dağlar, yer yer hem yüzey sularıyla aşınarak, hem de akarsular tarafından derince oyularak yüksek platolara dönüşmüştür. Vadiler çok dar ve dik olup, tabanlarında ovalar oluşmamıştır. Tunceli il sınırları içerisinde bulunan dağlar Doğu Torosların uzantısı olarak batı-doğu yönünde uzanmaktadır.

Munzur Dağları ve uzantısı olan Avcı Dağları, il topraklarının kuzeybatı ve kuzey kesiminde doğal sınır oluşturmakta, kuzeydoğusunda ise Bağırpaşa Dağı yer almaktadır. İlin en yüksek noktası, Munzur Dağlarının doğusunda bulunan 3.463 metre yükseklikteki Akbaba Tepesidir. Tunceli, doğal güzellikler bakımından zengin bir yerdir. Yörede çok sayıda su kaynağı bulunmaktadır. Munzur, Pülümür, Peri ve Tağar çayları başlıca akarsulardır.

Karasal iklimin hâkim olduğu Tunceli’de, kısa süren yaz ayları sıcak ve kurak, uzun süren kışlar ise çok soğuk ve yağışlı geçmektedir. Gece-gündüz arasında ve aylara göre sıcaklık farkları çok yüksektir. İlin, kuzeyde neredeyse 3.500 metreyi bulan dağlık alanları ile güneyde 700 metreye kadar alçalan çok engebeli arazi yapısı; sıcaklık, yağış, rüzgâr ve güneşlenme gibi iklim verileri açısından önemli farklılıklar yaratmaktadır. Yağışlar, genellikle sonbahar ve ilkbaharda yağmur, kış aylarında ise kar şeklinde olmaktadır.

Tunceli’nin doğal bitki örtüsü kurakçıl meşe türlerinin oluşturduğu kuru ormanlardır. Meşe türlerinin yanında yer yer ardıçlara rastlanmaktadır. İç bölgelerde karaağaç, akçaağaç gibi öteki yayvan yapraklı türlerle de karşılaşılmaktadır. Ayrıca, dünyada çok az rastlanan huş ağacı mercan vadisinde doğal yaşam ortamı bulmuştur. Munzur dağlarında 1.300 metreden sonra yer yer sarıçam topluluklarına rastlanmakla birlikte, orman örtüsü 2.800 metreden sonra son bulmaktadır. Daha yükseklerde otlak ve mera ile kaplı sert kayalıklar bulunmaktadır.

Tunceli ilinin en yüksek noktası, Munzur Dağlarının doğusunda 3.463 m yükseklikteki Akbaba Tepesidir. Doğu Toros Dağları’nın uzantısı olarak batı-doğu yönünde uzanan dağlar, il alanının % 70’ini kaplamaktadır. Tunceli’deki Munzur, Mercan, Pülümür, Peri ve Tağar Çayı Vadisi, TRB1 bölgesindeki önemli vadiler arasındadır. Tunceli’de Munzur Dağları ile bu sıranın alt birikimlerini oluşturan Mercan, Avcı, Karasakal Dağları üzerinde ve Bağırpaşa Dağı’nın doruklar bölgesinde küçük buzul gölleri bulunmaktadır. Tunceli’nin kuzey yarısındaki düzlükleri, Munzur Dağları’nın güneyindeki Ovacık (Zerenik) Ovası ile Yeşilyazı Ovası’dır. Pülümür Çayı Vadisi’ne inen kesimdeki önemli platolar, Mercan Dağları üzerindeki Merk Yaylası ve Munzur Dağları’nın orta bölümünde yer alan Kepir Yaylası’dır.